Inteligentne miasta zorientowane na obywateli – Information Centre – Research & Innovation


Dzięki technologiom IT usługi miejskie mogą być bardziej wydajne, dostępne i przyjazne dla środowiska. By takie rozwiązania były efektywne, mieszkańcy muszą wiedzieć, jak one działają i jakie korzyści przynoszą. W ramach ambitnego projektu finansowanego przez UE opracowano zatem angażujące obywateli narzędzia, z których korzystać będzie nowe pokolenie innowatorów tworzących inteligentne miasta.

© Julien Eichinger, #87362621, source:stock.adobe.com 2021

W XXI wieku miasta będą musiały zapewnić stale rosnącej liczbie mieszkańców zrównoważone, bezpieczne i komfortowe środowisko życia. „Inteligentne miasto” to termin, który pojawił się kilka lat temu. Używa się go w odniesieniu do opartych na technologiach IT inicjatyw mających na celu inteligentne monitorowanie i analizowanie różnych aspektów życia w mieście, a także zarządzanie różnymi usługami, takimi jak transport, oświetlenie i utylizacja odpadów. Zainstalowana na smartfonie usługa lub aplikacja mobilna, która w czasie rzeczywistym prezentuje częstotliwości kursowania autobusów, tramwajów i pociągów, to przykład realizacji idei inteligentnego miasta.

Aby z takich usług faktycznie korzystano, muszą one uwzględniać koncepcje włączenia i zaangażowania społecznego. Obywatele muszą być w stanie zrozumieć procesy leżące u podstaw idei inteligentnych miast – w przeciwnym wypadku będą one nieefektywne. Mieszkańcy muszą mieć też poczucie, że to oni kontrolują te innowacyjne rozwiązania, a nie na odwrót.

„Celem projektu GEO-C było zbadanie, jakimi metodami można wprowadzić w życie ideę prawdziwie otwartych miast”, wyjaśnia Christian Kray, koordynator naukowy i kierownik ośrodka badawczego SITCOM (ang. Situated Computing and Interaction Lab) na niemieckim Uniwersytecie w Münsterze. „Określenie to dotyczy inteligentnych miast, które są otwarte na wszystkich mieszkańców i zwiększają ich zaangażowanie na każdym poziomie społecznym i technicznym”.

Metody oparte na współpracy

Nad realizacją celów projektu pracowały wspólnie instytuty badawcze z Niemiec, Portugalii i Hiszpanii. Dołączyli do nich eksperci z wielu różnych dziedzin, reprezentujący środowiska naukowe, przemysłowe i rządowe. Prace objęły dyscypliny, takie jak modelowanie środowiskowe, statystyka, interakcje człowieka z komputerem i systemy wspomagające podejmowanie decyzji. Celem było znalezienie sposobów na budowanie inteligentnych usług skupiających się na potrzebach mieszkańców miast, na przykład poprzez przejrzyste prezentowanie użytkownikom informacji o danych wykorzystywanych przez poszczególne aplikacje.

„Jednym z najważniejszych celów było opracowanie zestawu Open City Toolkit (OCT), czyli zbioru narzędzi, oprogramowania, bibliotek i aplikacji, które dadzą społeczeństwu możliwość wzięcia aktywnego udziału w procesie kształtowania przyszłości miast”, mówi Kray. „Zestaw ten może wspomagać dostarczanie usług dzięki zastosowaniu otwartych danych, które są w takim samym stopniu przydatne dla obywateli, firm i władz”.

GEO-C, projekt badawczy realizowany przy wsparciu z działania „Maria Skłodowska-Curie”, miał też w zamierzeniu wyszkolić nowe pokolenie specjalistów w dziedzinie inteligentnych miast. „To multidyscyplinarne środowisko oferuje początkującym naukowcom możliwość prowadzenia ambitnych i satysfakcjonujących badań, które mogą stać się tematem doktoratu”, zauważa Kray. „Można na przykład badać, jak zwiększać aktywność osób ze wszystkich grup wiekowych i społecznych, jak oceniać jakość życia oraz jak dostarczać podstawowe usługi potrzebne mieszkańcom miast”.

Nad zestawem narzędzi przez 3 lata pracowało około 15 finansowanych przez UE doktorantów. Źródłem bezcennych danych, wiedzy technologicznej i studiów przypadków zaczerpniętych z prawdziwego życia były władze miejskie z Münsteru (Niemcy), Castellón (Hiszpania) i Lizbony (Portugalia), a także kilka firm z całej Europy.

Rozwiązania dla miast

Sukces projektu GEO-C pokazał, że powodzenie wdrażania inteligentnych innowacji w miastach w dużej mierze zależy od kwestii, takich jak otwartość, współpraca i dostępność. Wszystkie narzędzia i zalecenia opracowane w ramach tego projektu są dostępne za darmo w modelu open-source. Narzędzia te są niezwykle użyteczne, ponieważ przygotowano je z myślą o rozwiązywaniu rzeczywistych problemów.

„Niedługo po uruchomieniu projektu Europa musiała zmierzyć się z wielką falą uchodźców, co okazało się być niełatwym zadaniem”, zauważa Kray. „Jeden z naszych badaczy nawiązał bliską współpracę z uchodźcami. Chciał w ten sposób znaleźć metody opartego na współdziałaniu tworzenia rozwiązań technologicznych, które mają być przeznaczone dla grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji”. Artykuł opisujący rezultaty tego badania opublikowano w prestiżowym czasopiśmie „Transactions in Human-Computer Interaction” (TOCHI). Praca ta jest często przedstawiana jako przykład efektywnej współpracy z grupami wykluczonymi społecznie.

W oparciu o wyniki tego projektu rozpoczęto kilka kolejnych badań. Skupiają się one między innymi na opracowaniu narzędzia do tworzenia oprogramowania w pełni zgodnego z przepisami dotyczącymi ochrony danych osobowych, a także na szukaniu metod ochrony suwerenności cyfrowej w kontekście technologii śledzących lokalizację (czyli sposobów na zapewnienie użytkownikom kontroli nad ich danymi).

„Wszyscy finansowani przez UE młodzi naukowcy, którzy pracowali przy projekcie, znaleźli pracę w powiązanych sektorach. Wielu z nich działa w Europie, wspomagając realizację koncepcji otwartych miast”, dodaje Kray. „Rezultaty ich prac zostaną wdrożone i przetestowane w bieżących i przyszłych projektach, dzięki którym społeczeństwo będzie miało wpływ na kształt inteligentnych miast”.